Darmflora
Je darmflora verbeteren: wat werkt, en waarom je vertering ertoe doet
Je darmflora voed je vooral met vezels en variatie: veel verschillende plantaardige producten. Maar of dat genoeg is, hangt ook af van hoe je vertering werkt en wat er nu in je darmen speelt. Voor snelle ‘resets’ en wondersupplementen is geen bewijs. Een ontlastingsonderzoek kan je daar wel meer inzicht in geven.

Rose Runderkamp · Orthomoleculair diëtist en darmtherapeut
· bijgewerkt · 5 min lezen

Darmflora is populair. Er zijn poeders, shotjes en complete programma’s. Dat maakt het lastig om te zien wat nou echt helpt. In dit artikel lees je wat we weten en hoe ik er in mijn praktijk naar kijk.
Wat doet je darmflora eigenlijk?
In je dikke darm leven ontelbaar veel bacteriën en gisten: samen je darmflora, of darmmicrobioom. Ze breken voeding af die je zelf niet kunt verteren, vooral vezels. Daarbij maken ze stoffen die belangrijk zijn voor je darmslijmvlies en je spijsvertering. Onderzoekers kijken ook naar verbanden met je afweer, je gewicht en zelfs je stemming.
Er bestaat geen ‘perfecte’ darmflora. Iedereen heeft een eigen samenstelling, en die verandert mee met wat je eet, hoe je slaapt, hoeveel stress je hebt en welke medicijnen je gebruikt. Wel wordt een gevarieerde darmflora over het algemeen als gunstig gezien. En voeding is een van de dingen die je zelf in de hand hebt.
Waarom zijn vezels zo belangrijk voor je darmflora?
Vezels zijn het lievelingseten van je darmbacteriën, zoals de Maag Lever Darm Stichting het mooi zegt. Je eigen darm kan ze niet verteren, je bacteriën wel. Eet je weinig vezels, dan hebben ze weinig te doen.
Volgens de Maag Lever Darm Stichting eet driekwart van de Nederlanders te weinig vezels. Vezels zitten in plantaardige producten. Hoeveel en welke jouw buik nu verdraagt, hangt af van je vertering.
Heb je een gevoelige buik? Dan helpen meer vezels niet altijd meteen. Werkt je vertering niet goed, of is de balans in je darmflora verstoord, dan kunnen vezels juist meer gas en onrust geven. Dan kijk ik eerst wat er speelt, en bouwen we pas daarna rustig op.
Wat betekent ‘30 plantaardige producten per week’?
Het idee komt uit het American Gut Project, een groot burgeronderzoek naar darmflora. Mensen die meer dan 30 verschillende plantaardige producten per week aten, hadden gemiddeld een gevarieerdere darmflora dan mensen die er tien of minder aten (McDonald e.a., 2018). Het is een verband, geen bewijs dat precies 30 de grens is.
Toch vind ik het een fijne gedachte, omdat hij over toevoegen gaat in plaats van schrappen. Met een rustige buik kun je daar zelf mee aan de slag. Heb je klachten, dan kijk ik eerst wat je buik nu aankan.
Waarom doet je vertering ertoe?
Je darmflora werkt met wat er in je dikke darm aankomt. Wordt je eten eerder in je spijsvertering niet goed afgebroken, bijvoorbeeld door te weinig maagzuur of alvleesklierenzymen, dan komt er meer onverteerd voedsel terecht. Dat kan de balans in je darmflora verstoren en gasvorming geven.
Ook bij vitamines en mineralen maakt je vertering uit. In mijn ervaring heeft extra slikken vaak weinig zin zolang je vertering niet goed werkt; dan wordt het al snel dure ontlasting. Daarom kijk ik eerst daarnaar. Heeft je arts je iets voorgeschreven, of geldt er een advies voor jou (zoals vitamine D, foliumzuur bij een kinderwens of B12 als je veganistisch eet)? Blijf dat dan gewoon gebruiken.
Is gefermenteerd eten goed voor je darmflora?
Gefermenteerde producten bevatten levende bacteriën of stoffen die bij het fermenteren zijn ontstaan. In een kleine Amerikaanse studie met 36 gezonde volwassenen at de helft een aantal weken veel gefermenteerd voedsel. Hun darmflora werd gevarieerder en een aantal ontstekingswaarden in het bloed daalde (Wastyk e.a., 2021).
Dat is interessant, maar het is één kleine studie bij gezonde mensen. Met een gevoelige buik pakt het niet altijd goed uit. Kefir, zuurkool en andere gefermenteerde producten bevatten vaak veel histamine. Heb je histamineklachten, dan kan dat juist onrust geven. Meer daarover lees je in mijn artikel over histaminearm eten.
Heb je probiotica nodig?
Voor gezonde mensen is er weinig bewijs dat probiotica in pil- of drankvorm iets toevoegen, schrijft het Voedingscentrum. De Europese voedselautoriteit EFSA heeft tot nu toe maar één gezondheidsclaim voor levende bacteriën goedgekeurd: levende yoghurtculturen helpen mensen die lactose slecht verteren bij de vertering van lactose.
Bij klachten ligt het anders. Het effect verschilt per stam en per persoon, en welke ondersteuning zinvol is, hangt af van wat er in je darmen speelt. Een ontlastingsonderzoek geeft daar aanwijzingen over. Dan kies je gericht, en pak je niet op de gok iets uit het schap.
Wat doet het FODMAP-dieet met je darmflora?
Veel mensen met een gevoelige buik komen uit bij het low FODMAP-dieet. Ik heb het FODMAP-dieet gestudeerd aan King’s College in Londen en er veel cliënten mee begeleid. Op korte termijn kan het echt verlichting geven, omdat het je darmen tot rust brengt. Het dieet laat wel veel producten weg waar je darmbacteriën van leven. Het kan leiden tot eenzijdig eten, en in onderzoek daalde het aantal bifidobacteriën, belangrijke bacteriën voor je darmen. Wat dat op lange termijn betekent, weten we nog niet. In mijn praktijk zag ik dat veel cliënten er op lange termijn niet van opknapten. Meer daarover in mijn artikel over het low FODMAP-dieet.
Hoe kijk ik naar jouw darmflora?
Wil je weten hoe jouw darmflora ervoor staat? Het ontlastingsonderzoek dat ik gebruik, geeft aanwijzingen over de balans in je darmbacteriën en gisten, je vertering en ontsteking. Het lab meet ook markers voor de doorlaatbaarheid van je darmslijmvlies. Een uitslag is geen diagnose. Samen met je klachten en je verhaal geeft hij wel vaak duidelijkheid, zodat ik minder hoef te gissen.
Daarna werk ik in vier fasen: in kaart brengen, rust in je buik, aanpakken wat erachter zit, en opbouwen en verbreden. In die derde fase gaat het bijvoorbeeld om je vertering ondersteunen, je darmflora gericht voeden, met voeding en waar nodig een passend probioticum, en je darmslijmvlies geven wat het nodig heeft. Zo voed je je darmflora passend bij jouw situatie.
Waar ben ik voorzichtig mee?
Rond darmflora wordt veel beloofd. Bij deze beloftes ben ik voorzichtig:
- Je darmflora ‘resetten’ in een paar dagen. Blijvende verandering vraagt om tijd en een eetpatroon dat bij je past. Een kuur van een week doet daar weinig aan.
- Detox- en reinigingskuren. Je darm reinigt zichzelf. Er is geen bewijs dat sapkuren of darmspoelingen je darmflora gezonder maken.
- Supplementen op de gok. Supplementen kunnen zinvol zijn als duidelijk is wat er speelt. Gevarieerde voeding vervangen ze niet.
Heb je vooral buikklachten? Lees dan ook mijn pagina over darmklachten.
Bronnen (7)
- MDL Fonds (voorheen Maag Lever Darm Stichting): Alles over je darmmicrobioom
- Maag Lever Darm Stichting: Hoe vezelt Nederland?
- Voedingscentrum: Vezels
- Voedingscentrum: Probiotica
- McDonald e.a. (2018), American Gut: an Open Platform for Citizen Science Microbiome Research, mSystems (PubMed)
- Wastyk e.a. (2021), Gut-microbiota-targeted diets modulate human immune status, Cell (PubMed)
- Staudacher e.a. (2012). Fermentable carbohydrate restriction reduces luminal bifidobacteria and gastrointestinal symptoms in patients with irritable bowel syndrome. J Nutr (Engels)


